Cũng giống như nhiều nước phát triển ở Châu Âu, chính phủ Đức đã dày công đưa nước Đức tiến tới một xã hội mà ở đó, người dân được quan tâm và chăm sóc đời sống của mình bởi chính phủ. Ở đó, trẻ em được đến trường miễn phí, người dân được chăm sóc y tế miễn phí thông qua bảo hiểm công, các hoạt động văn hóa thể thao được tài trợ bởi chính phủ giúp người dân có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận và nâng cao đời sống thể chất và tinh thần.
Tuy nhiên, ở một quốc gia tư bản, không có gì thực sự là miễn phí cả. Ngân sách của chính phủ đến chủ yếu từ tiền thuế, trong đó có thuế thu nhập cá nhân, được tính toán dựa trên thu nhập của cá nhân và hộ gia đình. Ngoài thuế, một phần thu nhập của bạn cũng sẽ bị khấu trừ cho các bên bảo hiểm bắt buộc. Vậy, chính xác thì hàng tháng, bạn phải đóng góp những khoản nào cho nước Đức?
Trước hết, hãy tìm hiểu về tiền lương và thu nhập của người dân ở Đức.
*do ở Đức, người dân có quyền lựa chọn cách tính thuế hàng tháng, do đó tiền lương tháng được đề cập trong bài viết sẽ chỉ nói đến thu nhập trước thuế - brutto. Nội dung này cũng sẽ được đề cập ở phần sau của bài viết.*
Tổng quan thu nhập của người dân Đức
Theo báo cáo của StepStone trong năm 2023, thu nhập bình quân của người đi làm toàn thời gian ở Đức là 4.427 euro/tháng, tương đương với 53.118 euro/năm. Đây là mức thu nhập tương đối cao nếu so sánh với các nước trong khối EU cũng như Châu Âu nói chung, sau Thụy Sĩ, Đan Mạch, Luxembourg và Áo. Điều đó có nghĩa là nếu bạn có mức thu nhập hàng tháng cao hơn 4.427 euro/tháng, bạn đã có thể được coi là có thu nhập tốt, và nếu là dưới 4.427 euro/tháng, bạn có thể gặp khó khăn trong việc chi trả chi phí cố định cũng như các hóa đơn hàng tháng. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt ở các thành phố là khác nhau, do đó dù cùng có thu nhập là 4.427 euro/tháng, một người ở München có thể sẽ không có được cuộc sống thoải mái về chi tiêu như một người ở Augsburg, dù 2 thành phố này cách nhau chỉ chưa đến 80km, tuy nhiên, nếu ở München, bạn có thể nhận được một mức lương cao hơn cho cùng một công việc, và cũng có nhiều cơ hội việc làm cho bạn hơn.
Tiền lương bình quân cũng rất khác nhau nếu so sánh về ngành nghề. Dưới đây là tổng hợp báo cáo từ StepStone.de và Gehalt.de
| Medical doctor | 94K |
| Head of marketing | 84K |
| Tax adviser | 75K |
| IT project manager | 75K |
| IT consultant | 66K |
| HR manager | 65K |
| Sales manager | 65K |
| Software developer | 63K |
| Electrical engineer | 62K |
| Lawyer | 60K |
| Pharmacist | 56K |
| Mechanical engineer | 55K |
| Natural scientist | 52K |
| Teacher | 51K |
| Marketing manager | 49K |
| Architect | 45K |
| Accountant | 42K |
| Social worker | 42K |
| Nurse | 41K |
| Caregiver | 38K |
| Social media manager | 37K |
| Plumber | 37K |
| Physiotherapist | 34K |
| Truck driver | 33K |
| Warehouse worker | 32K |
| Cook | 31K |
| Waiter (tips not included) | 31K |
| Shop assistant | 30K |
| Call center operator | 29K |
| Minimum wage | 25K |
Từ tháng 10/2022, mức lương tối thiểu được tăng lên từ 10,25 euro/h lên 12 euro/h, tương đương với khoảng 2.016-2.112 euro/tháng (~24-25k/năm).
Điều dưỡng và đầu bếp là một số ngành nghề mà nhiều người Việt lựa chọn để tìm đường sang Đức, tuy nhiên đây không phải là một trong những ngành nghề đem lại cho bạn một mức thu nhập dư dả ở Đức khi chỉ đem lại cho bạn khoảng 2200-3300 euro/tháng.
Do sự hấp dẫn từ các chính sách của Đức như miễn học phí Đại học, chính sách nhập cư cho người có trình độ cao, cũng như nhận thức, định hướng từ sớm của lớp trẻ mà hiện tại, ở Đức cũng có rất nhiều sinh viên Việt Nam theo học các trường Đại học. Hàng năm, rất nhiều sinh viên Việt Nam ra trường, làm việc tại các công ty lớn, hoặc học lên các bậc học cao hơn như Thạc Sĩ, Tiến Sĩ, giúp có nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp cũng như đem lại các thu nhập cao ngay từ khi ra trường với khoảng 40-60k/năm cho tới 70-120k/năm với người có kinh nghiệm, thâm niên công tác lâu năm, cũng như lĩnh vực chuyên ngành đặc thù. Trong đó, ngành IT áp đảo với số lượng lớn sinh viên theo học cũng như đi làm trong ngành này sau ra trường.
Về cơ bản, giống như ở Việt Nam, ở Đức cũng có 2 loại tiền lương, đó là lương tư nhân, và lương nhà nước. Đối với nhân viên nhà nước, họ làm trong các lĩnh vực công, như nhân viên hành chính văn phòng (thuế, cơ quan chính phủ, dịch vụ công thành phố), lực lượng cảnh sát, hải quan ... họ được trả lương theo cơ chế giống nhau, theo bậc lương và thâm niên trong ngành. Bạn làm càng lâu, lương càng cao. Bạn làm chức vụ càng cao, bậc lương cũng cao hơn. Ngược lại, bên doanh nghiệp, hầu như các công ty không áp dụng bậc lương, mà chi trả theo thỏa thuận, và dựa trên chính sách của từng công ty tại từng thời điểm. Tuy nhiên, một số công ty, tập đoàn lớn cũng áp dụng "bậc lương" vào việc chi trả tiền công cho nhân viên. Tôi từng làm việc ở FPT khi còn ở Việt Nam, có lẽ đối với các công ty, tập đoàn lớn, việc áp dụng bậc lương rõ ràng sẽ dễ dàng hơn để quản lí ngân sách cũng như trong đàm phán với nhân viên, tuy nhiên cũng kèm theo đó là khó khăn khi muốn trọng dụng người tài, giữ chân các nhân viên giỏi.
Thuế thu nhập cá nhân (Lohnsteuer)
Bậc thuế thu nhập cá nhân - Tax klasse
Ở Đức, thuế thu nhập cá nhân được tính theo bậc thuế. Có 6 bậc thuế cơ bản:
- Thuế bậc 1: Dành cho người độc thân, góa phụ, hoặc người đã ly hôn mà không có con (hoặc không nuôi con)
- Thuế bậc 2: Dành cho người cha/mẹ đơn thân đang nuôi con nhỏ.
- Thuế bậc 3: Dành cho người đã kết hôn, và 1 trong 2 người đã đăng kí bậc 5.
- Thuế bậc 4: Dành cho người đã kết hôn, và cả 2 cùng sử dụng bậc thuế này.
- Thuế bậc 5: Dành cho người đã kết hôn, và 1 trong 2 người đã đăng kí bậc 3.
- Thuế bậc 6: Dành cho người có nhiều hơn 1 thu nhập, từ thu nhập thứ 2 (thu nhập phụ - nebenjob) sẽ tính theo bậc thuế này, mà tổng các thu nhập đó cao hơn 520 euro/tháng.
Khi bạn độc thân, hoặc sống cùng bạn đời nhưng chưa kết hôn, bạn sẽ chỉ có thể chọn thuế bậc 1.
Khi bạn đã kết hôn nhưng không sống cùng bạn đời, bạn và bạn đời vẫn sẽ phải chọn thuế bậc 1.
Khi bạn đã kết hôn và sống cùng bạn đời, bạn và bạn đời có quyền lựa chọn nhóm thuế 3-5 hoặc 4-4. Có nghĩa là bạn và bạn đời sẽ một người chọn cho mình bậc 3 và một người chọn cho mình bậc 5; hoặc cả 2 cùng sử dụng chung bậc 4.
Đối với hộ gia đình chọn tổ hợp thuế 3-5, người nào nhận bậc thuế 3 sẽ chịu mức thuế thấp hơn so với người nhận thuế bậc 5. Tức là nếu 2 người có cùng một mức thu nhập, người nhận thuế bậc 3 sẽ có thu nhập sau thuế cao hơn là người nhận thuế bậc 5. Do đó, tổ hợp thuế 3-5 này phù hợp với những hộ gia đình chỉ có 1 người đi làm, hoặc người còn lại có mức thu nhập thấp hơn đáng kể, theo đó, thu nhập sau thuế hàng tháng của hộ gia đình sẽ cao hơn khi chọn tổ hợp thuế khác.
Về cơ bản, thuế bậc 1 và thuế 4 bậc là giống nhau, chỉ khác nhau là đã kết hôn và sống cùng hay không. Tổ hợp thuế 4-4 cho hộ gia đình phù hợp khi 2 người có mức thu nhập tương đương.
Đối với bậc thuế 6, tiền thuế phải nộp là rất lớn, khiến bạn sẽ mất hơn một nửa thu nhập ở bậc thuế này cho thuế và các khoản phải đóng. Điều đó khiến ng ta có ít động lực để nhận một công việc thứ 2.
Để tính thu nhập sau thuế, các bạn có thể sử dụng mobile app, hoặc website có công cụ hỗ trợ tính thuế. Mình thường xuyên sử dụng
https://www.brutto-netto-rechner.info/
để tự tính thuế thu nhập của mình theo tháng.
Công cụ này khá là đơn giản và trực quan, các bạn nhập tiền lương của mình theo tháng hoặc theo năm, chọn bậc thuế mà mình đang lựa chọn, chọn bang mà mình đang sống/nộp thuế, chọn bạn có đóng thuế nhà thờ không (Kirchensteuer), chọn gia đình bạn có bao nhiêu con, và mức đóng bảo hiểm (Theo đơn vị bảo hiểm công mà bạn đang chọn). Sau đó, bấm tính toán là bạn sẽ nhận được kết quả tiền lương sau thuế của bạn. Từ đây, bạn có thể hình dung trước thu nhập của mình để:
- Lựa chọn bậc thuế hiệu quả nếu bạn đã lập gia đình
- Lập chiến lược tài chính cho gia đình
- Quyết định xem có đáng để chuyển việc
- Quyết định xem có đáng để nhận thêm việc mới
Đổi bậc thuế
Nếu bạn chưa lập gia đình hoặc không sống cùng bạn đời của mình, bạn không thể đổi bậc thuế.
Nếu bạn mới kết hôn, hoặc gia đình mới đoàn tụ lại, bạn có thể chuyển từ bậc 1 sang tổ hợp 3-5 hoặc 4-4.
Nếu bạn đã kết hôn và sống cùng bạn đời của mình, bạn có quyền chọn giữa tổ hợp thuế 3-5 hoặc tổ hợp thuế 4-4, theo đó, thu nhập sau thuế hàng tháng của gia đình sẽ thay đổi, đôi khi sẽ có lợi hơn cho gia đình.
Để đổi bậc thuế, bạn cần trình diện cơ quan thuế Finanzamt. Bạn chỉ cần lên đó, bấm số, ngồi đợi đến lượt và thông báo với nhân viên thuế rằng bạn muốn đổi bậc thuế. Họ sẽ đưa cho bạn 1 cái form để điền, kí rồi nộp lại cho họ. Nhân viên thuế sẽ kiểm tra và tiến hành đổi bậc thuế ngay cho bạn. Hiệu lực từ tháng tiếp theo.
Khai báo thuế - Steuererklärung
Giống như hầu hết các nước trên thế giới, dù tiền lương được trả theo tháng, thuế cũng được đóng hàng tháng dựa trên lương, nhưng tiền thuế phải nộp hàng tháng đó chỉ là tạm tính. Các nước trên thế giới đều quyết toán thuế theo năm. Nó có nghĩa là, dù hàng tháng bạn đã bị đánh thuế đều đặn, nhưng cuối năm, hoặc đầu năm sau, bạn sẽ phải nộp một bản khai báo thuế cho sở thuế địa phương, sau đó, dựa vào bản khai báo thuế của bạn mà cơ quan thuế sẽ tính toán lại để tiến hành truy thu phần còn thiếu, hoặc hoàn một phần thuế thừa ra cho bạn.
Nếu bạn đi làm công ăn lương, có bảng lương đầy đủ, hàng tháng bạn sẽ nhận được một tờ gọi là bảng lương, bao gồm các thông tin về tiền lương tháng đó của bạn, các khoản phải chịu thuế và được miễn thuế, tiền thuế phải đóng, và các khoản bảo hiểm, đóng góp khác, cuối cùng là số tiền chính xác vào tài khoản của bạn. Tờ giấy nói gọi là Abrechnung der Brutto/Netto-Bezüge. Ngoài ra, vào tháng 12 hàng năm, công ty của bạn (hoặc bên dịch vụ thứ ba, ví dụ DATEV) sẽ gửi cho bạn một bản tổng hợp tiền lương và các khoản đóng góp của bạn trong suốt năm đó mà công ty đã tự động khấu trừ giúp bạn thông qua lương. Tờ giấy này gọi là Lohnsteuerbescheinigung.
Như hầu hết các nước, không phải tất cả thu nhập sẽ phải chịu thuế, mà một phần trong đó, bạn sẽ được miễn thuế, hay không phải chịu thuế. Cụ thể mình sẽ nói ở phần sau. Do đó:
Thu nhập phải đóng thuế = Tổng thu nhập - Thu nhập miễn thuế
Theo đó, trong năm 2023, ít nhất 10.908 euro đầu tiên là bạn sẽ không phải chịu thuế. Ngoài ra sẽ có một phải khoản khác cũng sẽ giúp bạn giảm bớt số tiền phải chịu thuế này, giúp bạn phần nào giảm bớt gánh nặng thuế của Đức.
Tiền thuế phải đóng được tính theo lũy tiến, nghĩa là bạn sẽ bắt đầu với phần tiền miễn thuế, sau đó là phần tiền được đánh thuế thấp, rồi phần tiền lương bị đánh thuế cao và cao dần. Cụ thể như sau:
| Income | Tax Rate |
|---|---|
| Less than 10.908 euros | 0% |
| 10.909 - 62.809 euros | 14% to 42% |
| 62.810 - 277.825 euros | 42% |
| More than 277.826 euros | 45% |
Đây là cách cơ quan thuế tính toán tiền thuế bạn phải trả dựa trên phần tiền lương phải tính thuế của bạn. Theo như bảng biểu trên
- Nếu bạn có thu nhập phải chịu thuế thấp hơn 10.908 euro, bạn sẽ không phải đóng thuế.
- Nếu bạn có thu nhập phải chịu thuế dưới 62.810 euro, bạn sẽ phải chịu thuế từ 14% - 42% cho phần từ 10.908 tới 62.809 euro. Đại đa số người dân Đức có mức thu nhập trong khoảng này.
- Nếu bạn có thu nhập chịu thuế cao, từ 62.810 euro, phần cao hơn đó sẽ phải chịu mức thuế khủng 42%. Có khoảng 15-20% người dân Đức có thu nhập phải đóng mức thuế này.
- Và với mức thu nhập phải chịu thuế siêu khủng, từ 277.826 euro, là 45%.
Bậc thuế | Phần thu nhập tính thuế/năm (triệu đồng) | Phần thu nhập tính thuế/tháng (triệu đồng) | Thuế suất (%) |
1 | Đến 60 | Đến 5 | 5 |
2 | Trên 60 đến 120 | Trên 5 đến 10 | 10 |
3 | Trên 120 đến 216 | Trên 10 đến 18 | 15 |
4 | Trên 216 đến 384 | Trên 18 đến 32 | 20 |
5 | Trên 384 đến 624 | Trên 32 đến 52 | 25 |
6 | Trên 624 đến 960 | Trên 52 đến 80 | 30 |
7 | Trên 960 | Trên 80 | 35 |
Từ đó, dễ dàng có thể thấy, thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam khá là dễ thở so với thuế thu nhập cá nhân ở Đức, nơi mà người dân nhanh chóng phải đóng mức thuế khủng dù chỉ mới trên mức thu nhập trung bình toàn quốc 1 chút.
Khai báo thuế như thế nào?
Nếu bạn không phải chuyên gia thuế, hãy tìm đến các công cụ khai báo thuế. Khả năng cao chúng sẽ giúp bạn lấy lại được một khoản tiền nào đó.
Tôi dùng Wundertax. Dễ dùng và nhìn chung là khá hài lòng với kết quả khai báo thuế hàng năm. Tôi không chắc đây đã là con số tối đa mình có thể nhận lại được chưa, nhưng mỗi lần được hoàn thuế, tôi và vợ đều đi ăn một bữa ra trò.
Đây là số tiền mình nhận lại được sau khi khai báo thuế hàng năm (hoàn thuế). Các con số đó đều là tạm tính, yêu cầu bên thuế họ hoàn lại cho mình. Bên thuế sẽ dựa trên bản khai báo của mình để tính toán lại và gửi trả kết quả cho mình sau 4-8 tuần. Tất nhiên là gửi kết quả qua thư và tiền về trực tiếp tài khoản.
Đổi bậc thuế thực sự có đem lại nhiều tiền hơn không?
Như phân tích ở trên, thuế thu nhập bị khấu trừ trong tiền lương hàng tháng là tiền thuế tạm tính dựa trên thu nhập của tháng đó, và bậc thuế bạn chọn tại thời điểm đó. Đến cuối năm, sau khi nhận được tờ khai thuế, cơ quan thuế sẽ tính toán lại cho bạn và tính theo năm chứ không theo tháng, và cách tính thuế lúc này dựa vào phần chịu thuế thực tế của bạn, chứ không còn theo bậc thuế nữa. Nghĩa là bậc thuế không có ý nghĩa ở phần quyết toán thuế cuối năm.
Nếu trong năm, gia đình bạn thu lợi được nhiều từ việc chọn bậc thuế 3-5 so với 4-4, nhiều khả năng cuối năm gia đình bạn sẽ phải đóng truy thu thuế, trừ khi gia đình bạn có nhiều khoản giảm trừ thuế khác.
Nếu trong năm gia đình bạn áp dụng tổ hợp thuế 4-4, mà trong năm đó, gia đình bạn không có nhiều khoản giảm trừ thuế khác, thì nhiều khả năng bạn sẽ không phải đóng truy thu cũng như được hoàn thuế, bởi bạn đã đóng góp đúng phần mình phải đóng rồi.
Do đó, việc chọn tổ hơn 3-5 chỉ có lợi trong từng tháng, đem về nhiều tiền hơn, nhưng nếu tính toán theo năm, bạn vẫn không nhận thêm được 1 xu nào. Tuy nhiên, đó là chiến lược của gia đình bạn.
Các khoản miễn trừ thuế khi khai thuế năm
Tùy theo từng hoàn cảnh cá nhân, hộ gia đình mà có thể áp dụng khoản này hay khoản kia. Việc áp dụng các khoản miễn trừ thuế cũng cần phải linh động, phù hợp và dựa trên hiểu biết. Bài viết này cũng chỉ dựa trên nghiên cứu, tìm hiểu của bản thân mình. Mình không phải chuyên gia thuế, chuyên gia tài chính. Do đó, mình khuyên các bạn nên tự tìm hiểu và tìm đến các chuyên gia tư vấn tài chính để hiểu rõ hơn về các phương pháp khai thuế có lợi cho mình.
Một số khoản miễn trừ thuế mà mình biết:
- Phí nhà trẻ: Nếu con bạn đi nhà trẻ (krippe, kindergarten) và phải đóng góp cho khoản này, bạn có thể khai báo số tiền mà bạn đã đóng trong năm để được giảm trừ thuế. Cơ quan thuế có thể sẽ yêu cầu bạn nộp lại các hóa đơn, hoặc bạn cũng có thể gửi bản xác nhận số tiền đã đóng góp cho nhà trường, cung cấp bởi nhà trường. Đây là một khoản rất đáng kể nếu gia đình bạn phải chi nhiều cho khoản này (ví dụ như con bạn học trường mẫu giáo tư nhân, hoặc bạn có nhiều con)
- Phí làm việc tại nhà: Áp dụng cho người có sử dụng phòng riêng trong nhà cho mục đích làm việc. Chỉ có thể áp dụng nếu bạn thực sự làm việc tại nhà (không cần đủ 5 ngày/tuần), và phòng đó chỉ sử dụng cho mục đích làm việc chứ không phải các mục đích cá nhân khác, như để ngủ, sinh hoạt chung ... Nếu khai báo khoản này, cơ quan thuế cũng sẽ yêu cầu bạn cung cấp hợp đồng nhà, diện tích nhà, sơ đồ nhà, tiền thuê nhà, số người trong nhà, tiền điện, và các chi phí khác. Nếu nghi ngờ, họ cũng có thể sẽ đến kiểm tra. Đây cũng là một khoản rất đáng kể, do bạn sẽ được khấu trừ từ % diện tích của căn phòng, và nhân với chi phí cả căn hộ của bạn (bao gồm thuê, điện, sưởi v.v..)
- Phí đi làm: Nếu bạn ở xa công ty, bạn sẽ được khấu trừ một phần từ khoản này. Công thức tính là:
- Cho 20km đầu tiên (1 chiều), 0,30euro/km.
- Từ km 21 trở đi, 0,38euro/km.
- Nhân với số ngày bạn thực sự lên công ty.
- Tối đa là 4500euro/năm.
- Phí mua sắm trang thiết bị dùng cho công việc: Nếu bạn cần mua bàn ghế, máy tính, máy in, camera, thiết bị thu phát âm thanh, giấy in ... tất cả đều có thể được khai báo và dùng cho miễn trừ thuế. Bạn sẽ phải cung cấp hóa đơn và mục đích sử dụng. Nếu bạn dùng cho nhu cầu cá nhân, hoặc cho việc học hành, mức giảm trừ có thể sẽ khác.
- Các chi phí học tập, đào tạo: Nếu bạn đầu tư tiền để học thêm một kĩ năng gì đó, bạn có thể dùng nó để giảm trừ thuế.
- Chi phí công tác chưa được thanh toán.
- Chi phí bảo hiểm.
Các khoản phải đóng góp khác ngoài thuế
Nếu nhận được Abrechnung der Brutto/Netto-Bezüge, bạn sẽ có thể nhận ra được các khoản mình phải đóng góp.
Về cơ bản là có Thuế, 4 khoản bảo hiểm và 1 khoản đóng góp xã hội.
4 khoản bảo hiểm bao gồm:
- Bảo hiểm y tế công
- Bảo hiểm hưu trí
- Bảo hiểm thất nghiệp
- Bảo hiểm dài hạn
Tóm lại, thuế là một cái gì đó rất là khó thở ở Đức, tuy nhiên nếu hiểu biết, bạn cũng có thể nhận lại được 1 phần từ nó. Dù gì nước Đức lớn mạnh, cơ sở hạ tầng khang trang cũng là từ tiền thuế. Chịu khó nai lưng ra làm mà đóng thuế nhé.
No comments:
Post a Comment