Tiền lương và thuế thu nhập cá nhân ở Đức

Cũng giống như nhiều nước phát triển ở Châu Âu, chính phủ Đức đã dày công đưa nước Đức tiến tới một xã hội mà ở đó, người dân được quan tâm và chăm sóc đời sống của mình bởi chính phủ. Ở đó, trẻ em được đến trường miễn phí, người dân được chăm sóc y tế miễn phí thông qua bảo hiểm công, các hoạt động văn hóa thể thao được tài trợ bởi chính phủ giúp người dân có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận và nâng cao đời sống thể chất và tinh thần. 

Tuy nhiên, ở một quốc gia tư bản, không có gì thực sự là miễn phí cả. Ngân sách của chính phủ đến chủ yếu từ tiền thuế, trong đó có thuế thu nhập cá nhân, được tính toán dựa trên thu nhập của cá nhân và hộ gia đình. Ngoài thuế, một phần thu nhập của bạn cũng sẽ bị khấu trừ cho các bên bảo hiểm bắt buộc. Vậy, chính xác thì hàng tháng, bạn phải đóng góp những khoản nào cho nước Đức?

Trước hết, hãy tìm hiểu về tiền lương và thu nhập của người dân ở Đức.

*do ở Đức, người dân có quyền lựa chọn cách tính thuế hàng tháng, do đó tiền lương tháng được đề cập trong bài viết sẽ chỉ nói đến thu nhập trước thuế - brutto. Nội dung này cũng sẽ được đề cập ở phần sau của bài viết.*

Tổng quan thu nhập của người dân Đức

Theo báo cáo của StepStone trong năm 2023, thu nhập bình quân của người đi làm toàn thời gian ở Đức là 4.427 euro/tháng, tương đương với 53.118 euro/năm. Đây là mức thu nhập tương đối cao nếu so sánh với các nước trong khối EU cũng như Châu Âu nói chung, sau Thụy Sĩ, Đan Mạch, Luxembourg và Áo. Điều đó có nghĩa là nếu bạn có mức thu nhập hàng tháng cao hơn 4.427 euro/tháng, bạn đã có thể được coi là có thu nhập tốt, và nếu là dưới 4.427 euro/tháng, bạn có thể gặp khó khăn trong việc chi trả chi phí cố định cũng như các hóa đơn hàng tháng. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt ở các thành phố là khác nhau, do đó dù cùng có thu nhập là 4.427 euro/tháng, một người ở München có thể sẽ không có được cuộc sống thoải mái về chi tiêu như một người ở Augsburg, dù 2 thành phố này cách nhau chỉ chưa đến 80km, tuy nhiên, nếu ở München, bạn có thể nhận được một mức lương cao hơn cho cùng một công việc, và cũng có nhiều cơ hội việc làm cho bạn hơn.

Tiền lương bình quân cũng rất khác nhau nếu so sánh về ngành nghề. Dưới đây là tổng hợp báo cáo từ StepStone.de và Gehalt.de

Medical doctor	94K
Head of marketing	84K
Tax adviser	75K
IT project manager	75K
IT consultant	66K
HR manager	65K
Sales manager	65K
Software developer	63K
Electrical engineer	62K
Lawyer	60K
Pharmacist	56K
Mechanical engineer	55K
Natural scientist	52K
Teacher	51K
Marketing manager	49K
Architect	45K
Accountant	42K
Social worker	42K
Nurse	41K
Caregiver	38K
Social media manager	37K
Plumber	37K
Physiotherapist	34K
Truck driver	33K
Warehouse worker	32K
Cook	31K
Waiter (tips not included)	31K
Shop assistant	30K
Call center operator	29K
Minimum wage	25K

Từ tháng 10/2022, mức lương tối thiểu được tăng lên từ 10,25 euro/h lên 12 euro/h, tương đương với khoảng 2.016-2.112 euro/tháng (~24-25k/năm).

Điều dưỡng và đầu bếp là một số ngành nghề mà nhiều người Việt lựa chọn để tìm đường sang Đức, tuy nhiên đây không phải là một trong những ngành nghề đem lại cho bạn một mức thu nhập dư dả ở Đức khi chỉ đem lại cho bạn khoảng 2200-3300 euro/tháng.

Do sự hấp dẫn từ các chính sách của Đức như miễn học phí Đại học, chính sách nhập cư cho người có trình độ cao, cũng như nhận thức, định hướng từ sớm của lớp trẻ mà hiện tại, ở Đức cũng có rất nhiều sinh viên Việt Nam theo học các trường Đại học. Hàng năm, rất nhiều sinh viên Việt Nam ra trường, làm việc tại các công ty lớn, hoặc học lên các bậc học cao hơn như Thạc Sĩ, Tiến Sĩ, giúp có nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp cũng như đem lại các thu nhập cao ngay từ khi ra trường với khoảng 40-60k/năm cho tới 70-120k/năm với người có kinh nghiệm, thâm niên công tác lâu năm, cũng như lĩnh vực chuyên ngành đặc thù. Trong đó, ngành IT áp đảo với số lượng lớn sinh viên theo học cũng như đi làm trong ngành này sau ra trường.

Về cơ bản, giống như ở Việt Nam, ở Đức cũng có 2 loại tiền lương, đó là lương tư nhân, và lương nhà nước. Đối với nhân viên nhà nước, họ làm trong các lĩnh vực công, như nhân viên hành chính văn phòng (thuế, cơ quan chính phủ, dịch vụ công thành phố), lực lượng cảnh sát, hải quan ... họ được trả lương theo cơ chế giống nhau, theo bậc lương và thâm niên trong ngành. Bạn làm càng lâu, lương càng cao. Bạn làm chức vụ càng cao, bậc lương cũng cao hơn. Ngược lại, bên doanh nghiệp, hầu như các công ty không áp dụng bậc lương, mà chi trả theo thỏa thuận, và dựa trên chính sách của từng công ty tại từng thời điểm. Tuy nhiên, một số công ty, tập đoàn lớn cũng áp dụng "bậc lương" vào việc chi trả tiền công cho nhân viên. Tôi từng làm việc ở FPT khi còn ở Việt Nam, có lẽ đối với các công ty, tập đoàn lớn, việc áp dụng bậc lương rõ ràng sẽ dễ dàng hơn để quản lí ngân sách cũng như trong đàm phán với nhân viên, tuy nhiên cũng kèm theo đó là khó khăn khi muốn trọng dụng người tài, giữ chân các nhân viên giỏi.

Thuế thu nhập cá nhân (Lohnsteuer)

Bậc thuế thu nhập cá nhân - Tax klasse

Ở Đức, thuế thu nhập cá nhân được tính theo bậc thuế. Có 6 bậc thuế cơ bản:

• Thuế bậc 1: Dành cho người độc thân, góa phụ, hoặc người đã ly hôn mà không có con (hoặc không nuôi con)
• Thuế bậc 2: Dành cho người cha/mẹ đơn thân đang nuôi con nhỏ.
• Thuế bậc 3: Dành cho người đã kết hôn, và 1 trong 2 người đã đăng kí bậc 5.
• Thuế bậc 4: Dành cho người đã kết hôn, và cả 2 cùng sử dụng bậc thuế này.
• Thuế bậc 5: Dành cho người đã kết hôn, và 1 trong 2 người đã đăng kí bậc 3.
• Thuế bậc 6: Dành cho người có nhiều hơn 1 thu nhập, từ thu nhập thứ 2 (thu nhập phụ - nebenjob) sẽ tính theo bậc thuế này, mà tổng các thu nhập đó cao hơn 520 euro/tháng.

Khi bạn độc thân, hoặc sống cùng bạn đời nhưng chưa kết hôn, bạn sẽ chỉ có thể chọn thuế bậc 1.

Khi bạn đã kết hôn nhưng không sống cùng bạn đời, bạn và bạn đời vẫn sẽ phải chọn thuế bậc 1.

Khi bạn đã kết hôn và sống cùng bạn đời, bạn và bạn đời có quyền lựa chọn nhóm thuế 3-5 hoặc 4-4. Có nghĩa là bạn và bạn đời sẽ một người chọn cho mình bậc 3 và một người chọn cho mình bậc 5; hoặc cả 2 cùng sử dụng chung bậc 4.

Đối với hộ gia đình chọn tổ hợp thuế 3-5, người nào nhận bậc thuế 3 sẽ chịu mức thuế thấp hơn so với người nhận thuế bậc 5. Tức là nếu 2 người có cùng một mức thu nhập, người nhận thuế bậc 3 sẽ có thu nhập sau thuế cao hơn là người nhận thuế bậc 5. Do đó, tổ hợp thuế 3-5 này phù hợp với những hộ gia đình chỉ có 1 người đi làm, hoặc người còn lại có mức thu nhập thấp hơn đáng kể, theo đó, thu nhập sau thuế hàng tháng của hộ gia đình sẽ cao hơn khi chọn tổ hợp thuế khác.

Về cơ bản, thuế bậc 1 và thuế 4 bậc là giống nhau, chỉ khác nhau là đã kết hôn và sống cùng hay không. Tổ hợp thuế 4-4 cho hộ gia đình phù hợp khi 2 người có mức thu nhập tương đương.

Đối với bậc thuế 6, tiền thuế phải nộp là rất lớn, khiến bạn sẽ mất hơn một nửa thu nhập ở bậc thuế này cho thuế và các khoản phải đóng. Điều đó khiến ng ta có ít động lực để nhận một công việc thứ 2.

Để tính thu nhập sau thuế, các bạn có thể sử dụng mobile app, hoặc website có công cụ hỗ trợ tính thuế. Mình thường xuyên sử dụng 

https://www.brutto-netto-rechner.info/ 

để tự tính thuế thu nhập của mình theo tháng.

Công cụ này khá là đơn giản và trực quan, các bạn nhập tiền lương của mình theo tháng hoặc theo năm, chọn bậc thuế mà mình đang lựa chọn, chọn bang mà mình đang sống/nộp thuế, chọn bạn có đóng thuế nhà thờ không (Kirchensteuer), chọn gia đình bạn có bao nhiêu con, và mức đóng bảo hiểm (Theo đơn vị bảo hiểm công mà bạn đang chọn). Sau đó, bấm tính toán là bạn sẽ nhận được kết quả tiền lương sau thuế của bạn. Từ đây, bạn có thể hình dung trước thu nhập của mình để:

• Lựa chọn bậc thuế hiệu quả nếu bạn đã lập gia đình
• Lập chiến lược tài chính cho gia đình
• Quyết định xem có đáng để chuyển việc
• Quyết định xem có đáng để nhận thêm việc mới

Đổi bậc thuế

Nếu bạn chưa lập gia đình hoặc không sống cùng bạn đời của mình, bạn không thể đổi bậc thuế.

Nếu bạn mới kết hôn, hoặc gia đình mới đoàn tụ lại, bạn có thể chuyển từ bậc 1 sang tổ hợp 3-5 hoặc 4-4.

Nếu bạn đã kết hôn và sống cùng bạn đời của mình, bạn có quyền chọn giữa tổ hợp thuế 3-5 hoặc tổ hợp thuế 4-4, theo đó, thu nhập sau thuế hàng tháng của gia đình sẽ thay đổi, đôi khi sẽ có lợi hơn cho gia đình.

Để đổi bậc thuế, bạn cần trình diện cơ quan thuế Finanzamt. Bạn chỉ cần lên đó, bấm số, ngồi đợi đến lượt và thông báo với nhân viên thuế rằng bạn muốn đổi bậc thuế. Họ sẽ đưa cho bạn 1 cái form để điền, kí rồi nộp lại cho họ. Nhân viên thuế sẽ kiểm tra và tiến hành đổi bậc thuế ngay cho bạn. Hiệu lực từ tháng tiếp theo.

Khai báo thuế - Steuererklärung

Giống như hầu hết các nước trên thế giới, dù tiền lương được trả theo tháng, thuế cũng được đóng hàng tháng dựa trên lương, nhưng tiền thuế phải nộp hàng tháng đó chỉ là tạm tính. Các nước trên thế giới đều quyết toán thuế theo năm. Nó có nghĩa là, dù hàng tháng bạn đã bị đánh thuế đều đặn, nhưng cuối năm, hoặc đầu năm sau, bạn sẽ phải nộp một bản khai báo thuế cho sở thuế địa phương, sau đó, dựa vào bản khai báo thuế của bạn mà cơ quan thuế sẽ tính toán lại để tiến hành truy thu phần còn thiếu, hoặc hoàn một phần thuế thừa ra cho bạn.

Nếu bạn đi làm công ăn lương, có bảng lương đầy đủ, hàng tháng bạn sẽ nhận được một tờ gọi là bảng lương, bao gồm các thông tin về tiền lương tháng đó của bạn, các khoản phải chịu thuế và được miễn thuế, tiền thuế phải đóng, và các khoản bảo hiểm, đóng góp khác, cuối cùng là số tiền chính xác vào tài khoản của bạn. Tờ giấy nói gọi là Abrechnung der Brutto/Netto-Bezüge. Ngoài ra, vào tháng 12 hàng năm, công ty của bạn (hoặc bên dịch vụ thứ ba, ví dụ DATEV) sẽ gửi cho bạn một bản tổng hợp tiền lương và các khoản đóng góp của bạn trong suốt năm đó mà công ty đã tự động khấu trừ giúp bạn thông qua lương. Tờ giấy này gọi là Lohnsteuerbescheinigung.

Do thu nhập hàng tháng của bạn có thể khác nhau, mà tiền thuế lại được tổng hợp theo năm, nên cơ quan tính thuế sẽ phải tính thuế lại dựa trên tổng hợp từ tờ Lohnsteuerbescheinigung của bạn. Từ đó căn cứ được là bạn sẽ phải đóng bao nhiêu tiền thuế cho năm đó, và sẽ tiến hành truy thu hoặc hoàn thuế.

Như hầu hết các nước, không phải tất cả thu nhập sẽ phải chịu thuế, mà một phần trong đó, bạn sẽ được miễn thuế, hay không phải chịu thuế. Cụ thể mình sẽ nói ở phần sau. Do đó:

Thu nhập phải đóng thuế = Tổng thu nhập - Thu nhập miễn thuế

Theo đó, trong năm 2023, ít nhất 10.908 euro đầu tiên là bạn sẽ không phải chịu thuế. Ngoài ra sẽ có một phải khoản khác cũng sẽ giúp bạn giảm bớt số tiền phải chịu thuế này, giúp bạn phần nào giảm bớt gánh nặng thuế của Đức. 

Tiền thuế phải đóng được tính theo lũy tiến, nghĩa là bạn sẽ bắt đầu với phần tiền miễn thuế, sau đó là phần tiền được đánh thuế thấp, rồi phần tiền lương bị đánh thuế cao và cao dần. Cụ thể như sau:

Income	Tax Rate
Less than 10.908 euros	0%
10.909 - 62.809 euros	14% to 42%
62.810 - 277.825 euros	42%
More than 277.826 euros	45%

Đây là cách cơ quan thuế tính toán tiền thuế bạn phải trả dựa trên phần tiền lương phải tính thuế của bạn. Theo như bảng biểu trên 

• Nếu bạn có thu nhập phải chịu thuế thấp hơn 10.908 euro, bạn sẽ không phải đóng thuế.
• Nếu bạn có thu nhập phải chịu thuế dưới 62.810 euro, bạn sẽ phải chịu thuế từ 14% - 42% cho phần từ 10.908 tới 62.809 euro. Đại đa số người dân Đức có mức thu nhập trong khoảng này.
• Nếu bạn có thu nhập chịu thuế cao, từ 62.810 euro, phần cao hơn đó sẽ phải chịu mức thuế khủng 42%. Có khoảng 15-20% người dân Đức có thu nhập phải đóng mức thuế này.
• Và với mức thu nhập phải chịu thuế siêu khủng, từ 277.826 euro, là 45%.

Như đã nói ở trên, thu nhập trung bình của người dân Đức là 53.118 euro/năm, và giả sử trong năm, các khoản miễn thuế là nhỏ, như vậy, mức thuế gần kịch trần 42% sẽ được áp dụng với khoản tiền chỉ trên trung bình có chút xíu, đồng nghĩa với việc rất rất nhiều người dân ở Đức đang phải chịu mức thuế khủng này.

Nếu so với Việt Nam, mức giảm trừ gia cảnh là 13 triệu/tháng, và thu nhập trung bình của Việt Nam vào khoảng 5 triệu/tháng, của Hà Nội vào khoảng 9 triệu/tháng. Do đó, phần lớn người dân Việt Nam còn không phải đóng thuế thu nhập cá nhân. Cứ mỗi 5 triệu tiếp theo (sau 13 triệu giảm trừ gia cảnh), sẽ áp dụng mức thuế cao hơn, lũy tiến đến 80 triệu (tức 93 triệu/tháng), là 30%. Cuối cùng là 35%.

Bậc thuế	Phần thu nhập tính thuế/năm (triệu đồng)	Phần thu nhập tính thuế/tháng (triệu đồng)	Thuế suất (%)
1	Đến 60	Đến 5	5
2	Trên 60 đến 120	Trên 5 đến 10	10
3	Trên 120 đến 216	Trên 10 đến 18	15
4	Trên 216 đến 384	Trên 18 đến 32	20
5	Trên 384 đến 624	Trên 32 đến 52	25
6	Trên 624 đến 960	Trên 52 đến 80	30
7	Trên 960	Trên 80	35

Từ đó, dễ dàng có thể thấy, thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam khá là dễ thở so với thuế thu nhập cá nhân ở Đức, nơi mà người dân nhanh chóng phải đóng mức thuế khủng dù chỉ mới trên mức thu nhập trung bình toàn quốc 1 chút.

Khai báo thuế như thế nào?

Nếu bạn không phải chuyên gia thuế, hãy tìm đến các công cụ khai báo thuế. Khả năng cao chúng sẽ giúp bạn lấy lại được một khoản tiền nào đó.

Tôi dùng Wundertax. Dễ dùng và nhìn chung là khá hài lòng với kết quả khai báo thuế hàng năm. Tôi không chắc đây đã là con số tối đa mình có thể nhận lại được chưa, nhưng mỗi lần được hoàn thuế, tôi và vợ đều đi ăn một bữa ra trò.

Đây là số tiền mình nhận lại được sau khi khai báo thuế hàng năm (hoàn thuế). Các con số đó đều là tạm tính, yêu cầu bên thuế họ hoàn lại cho mình. Bên thuế sẽ dựa trên bản khai báo của mình để tính toán lại và gửi trả kết quả cho mình sau 4-8 tuần. Tất nhiên là gửi kết quả qua thư và tiền về trực tiếp tài khoản.

Đổi bậc thuế thực sự có đem lại nhiều tiền hơn không?

Như phân tích ở trên, thuế thu nhập bị khấu trừ trong tiền lương hàng tháng là tiền thuế tạm tính dựa trên thu nhập của tháng đó, và bậc thuế bạn chọn tại thời điểm đó. Đến cuối năm, sau khi nhận được tờ khai thuế, cơ quan thuế sẽ tính toán lại cho bạn và tính theo năm chứ không theo tháng, và cách tính thuế lúc này dựa vào phần chịu thuế thực tế của bạn, chứ không còn theo bậc thuế nữa. Nghĩa là bậc thuế không có ý nghĩa ở phần quyết toán thuế cuối năm.

Nếu trong năm, gia đình bạn thu lợi được nhiều từ việc chọn bậc thuế 3-5 so với 4-4, nhiều khả năng cuối năm gia đình bạn sẽ phải đóng truy thu thuế, trừ khi gia đình bạn có nhiều khoản giảm trừ thuế khác.

Nếu trong năm gia đình bạn áp dụng tổ hợp thuế 4-4, mà trong năm đó, gia đình bạn không có nhiều khoản giảm trừ thuế khác, thì nhiều khả năng bạn sẽ không phải đóng truy thu cũng như được hoàn thuế, bởi bạn đã đóng góp đúng phần mình phải đóng rồi.

Do đó, việc chọn tổ hơn 3-5 chỉ có lợi trong từng tháng, đem về nhiều tiền hơn, nhưng nếu tính toán theo năm, bạn vẫn không nhận thêm được 1 xu nào. Tuy nhiên, đó là chiến lược của gia đình bạn.

Các khoản miễn trừ thuế khi khai thuế năm

Tùy theo từng hoàn cảnh cá nhân, hộ gia đình mà có thể áp dụng khoản này hay khoản kia. Việc áp dụng các khoản miễn trừ thuế cũng cần phải linh động, phù hợp và dựa trên hiểu biết. Bài viết này cũng chỉ dựa trên nghiên cứu, tìm hiểu của bản thân mình. Mình không phải chuyên gia thuế, chuyên gia tài chính. Do đó, mình khuyên các bạn nên tự tìm hiểu và tìm đến các chuyên gia tư vấn tài chính để hiểu rõ hơn về các phương pháp khai thuế có lợi cho mình.

Một số khoản miễn trừ thuế mà mình biết:

• Phí nhà trẻ: Nếu con bạn đi nhà trẻ (krippe, kindergarten) và phải đóng góp cho khoản này, bạn có thể khai báo số tiền mà bạn đã đóng trong năm để được giảm trừ thuế. Cơ quan thuế có thể sẽ yêu cầu bạn nộp lại các hóa đơn, hoặc bạn cũng có thể gửi bản xác nhận số tiền đã đóng góp cho nhà trường, cung cấp bởi nhà trường. Đây là một khoản rất đáng kể nếu gia đình bạn phải chi nhiều cho khoản này (ví dụ như con bạn học trường mẫu giáo tư nhân, hoặc bạn có nhiều con)
• Phí làm việc tại nhà: Áp dụng cho người có sử dụng phòng riêng trong nhà cho mục đích làm việc. Chỉ có thể áp dụng nếu bạn thực sự làm việc tại nhà (không cần đủ 5 ngày/tuần), và phòng đó chỉ sử dụng cho mục đích làm việc chứ không phải các mục đích cá nhân khác, như để ngủ, sinh hoạt chung ... Nếu khai báo khoản này, cơ quan thuế cũng sẽ yêu cầu bạn cung cấp hợp đồng nhà, diện tích nhà, sơ đồ nhà, tiền thuê nhà, số người trong nhà, tiền điện, và các chi phí khác. Nếu nghi ngờ, họ cũng có thể sẽ đến kiểm tra. Đây cũng là một khoản rất đáng kể, do bạn sẽ được khấu trừ từ % diện tích của căn phòng, và nhân với chi phí cả căn hộ của bạn (bao gồm thuê, điện, sưởi v.v..)
• Phí đi làm: Nếu bạn ở xa công ty, bạn sẽ được khấu trừ một phần từ khoản này. Công thức tính là:
• Cho 20km đầu tiên (1 chiều), 0,30euro/km.
• Từ km 21 trở đi, 0,38euro/km.
• Nhân với số ngày bạn thực sự lên công ty.
• Tối đa là 4500euro/năm.
• Phí mua sắm trang thiết bị dùng cho công việc: Nếu bạn cần mua bàn ghế, máy tính, máy in, camera, thiết bị thu phát âm thanh, giấy in ... tất cả đều có thể được khai báo và dùng cho miễn trừ thuế. Bạn sẽ phải cung cấp hóa đơn và mục đích sử dụng. Nếu bạn dùng cho nhu cầu cá nhân, hoặc cho việc học hành, mức giảm trừ có thể sẽ khác.
• Các chi phí học tập, đào tạo: Nếu bạn đầu tư tiền để học thêm một kĩ năng gì đó, bạn có thể dùng nó để giảm trừ thuế.
• Chi phí công tác chưa được thanh toán.
• Chi phí bảo hiểm.

Đây là các khoản mình đã khai báo và được miễn giảm thuế. Còn có thể có rất nhiều khoản miễn giảm thuế khác có thể có lợi cho bạn. Hãy tự tìm hiểu và tìm đến chuyên gia tư vấn tài chính.

Các khoản phải đóng góp khác ngoài thuế

Nếu nhận được Abrechnung der Brutto/Netto-Bezüge, bạn sẽ có thể nhận ra được các khoản mình phải đóng góp.

Về cơ bản là có Thuế, 4 khoản bảo hiểm và 1 khoản đóng góp xã hội.

4 khoản bảo hiểm bao gồm:

• Bảo hiểm y tế công
• Bảo hiểm hưu trí
• Bảo hiểm thất nghiệp
• Bảo hiểm dài hạn

4 khoản bảo hiểm này mình đã nhắc đến trong bài viết Bảo hiểm ở Đức, trong đó mình đã giải thích kĩ về cả 4 loại bảo hiểm này.

Khoản đóng góp còn lại gọi là "Solidaritätszuschlag", hay còn gọi là phí đoàn kết, do các bang ở Tây Đức đóng góp để tái thiết, cân bằng lại Đông Đức từ sau khi thống nhất (1.10.1990). Do có nhiều nghi ngờ về việc sử dụng khoản tiền 13 tỷ euro thu được từ khoản phí đóng góp này nên từ 2021, phần lớn người dân Đức không còn phải đóng góp khoản này nữa.

Tóm lại, thuế là một cái gì đó rất là khó thở ở Đức, tuy nhiên nếu hiểu biết, bạn cũng có thể nhận lại được 1 phần từ nó. Dù gì nước Đức lớn mạnh, cơ sở hạ tầng khang trang cũng là từ tiền thuế. Chịu khó nai lưng ra làm mà đóng thuế nhé.

Bảo hiểm ở Đức

Con người Đức yêu thích sự thư thái và yên bình. Bằng chứng là họ thường sử dụng nguyên ngày Chủ Nhật hàng tuần để không làm gì cả. Tuy nhiên, để duy trì sự thư thái vô lo đó, người Đức sẽ thường phải trả một cái giá nào đó từ trước đó. Chẳng hạn như họ đi chợ vào Thứ Bảy để Chủ Nhật có thể nghỉ ngơi, hoặc mua bảo hiểm để đề phòng các rủi ro có thể khiến họ rơi vào cảnh túng quẫn mất kiểm soát.

Do đó, người Đức thường có cho mình rất nhiều loại bảo hiểm và thị trường bảo hiểm ở Đức cũng vô cùng màu mỡ và phong phú.

Bảo hiểm bắt buộc

Hầu hết các bảo hiểm trên thị trường là tự nguyện, tuy nhiên, có một số bảo hiểm mà chính phủ Đức bắt buộc tất cả người dân Đức hoặc một bộ phận người dân Đức phải mua.

• Bảo hiểm y tế. Đây là loại bảo hiểm phổ biến nhất ở Đức bởi hầu hết tất cả mọi người đều phải mua. Thậm chí khi bạn đi du lịch tới Đức, bạn cũng sẽ phải mua bảo hiểm. Tất cả mọi người dân Đức đều phải mua bảo hiểm y tế. Có 2 loại bảo hiểm y tế cơ bản:
• Bảo hiểm y tế công - gesetzliche krankenversicherung, dành cho mọi đối tượng ở Đức. Khi bạn đi làm, một phần thu nhập của bạn sẽ được tự động khấu trừ để đóng góp cho loại bảo hiểm này. Bảo hiểm này có rất nhiều ưu điểm.
• Ưu điểm:
• Bảo vệ bạn trong đối với hầu hết các hóa đơn y tế. Bạn gần như sẽ không bao giờ nhìn thấy những hóa đơn này.
• Không cần phải trả trước bất cứ một xu nào. Nghĩa là bạn đi khám, chữa bệnh đều hoàn toàn miễn phí (đối với hầu hết các bệnh)
• Tính theo thu nhập của bạn. Nghĩa là bạn có thu nhập thấp thì mức đóng góp cũng rất nhỏ. Khi thu nhập của bạn cao, mức đóng cũng tăng lên cho tới khi kịch khung thì dừng lại. Hiện tại ở năm 2023 thì là 403,49 euro/tháng cho mức thu nhập từ 60.000 euro/năm trở lên.
• Ngay cả khi thất nghiệp, bạn cũng sẽ tự động được bảo hiểm này chi trả, nhưng bạn cần phải báo với bên Arbeitsamt (Bundesagentur für Arbeit) trước về tình trạng thất nghiệp của.
• Một mình bạn đi làm cũng có thể cung cấp quyền lợi bảo hiểm cho cả gia đình.
• Khi bạn về hưu, dù già yếu và rủi ro bệnh tật cao, bạn lại chỉ phải đóng 1 nửa trách nhiệm bảo hiểm. Phần còn lại cho chế độ hưu trí của bạn chi trả cho bên bảo hiểm.
• Nhược điểm:
• Thời gian đợi lịch hẹn khám, chữa dài, 2-8 tuần, tùy dịch vụ và độ cấp bách.
• chất lượng chăm sóc cũng không cao, sẽ phải đi thăm khám nhiều lần cho một vấn đề
• nội dung bảo hiểm là giống nhau với tất cả mọi đối tượng tham gia bảo hiểm
• Bảo hiểm y tế tư - private krankenversicherung, dành cho các đối tượng có thu nhập cao từ 66.000 euro trở lên (2023), chủ doanh nghiệp, sinh viên, hoặc lao động tự do (freelancer/freiberufler)
• Ưu điểm:
• Rẻ hơn bảo hiểm công nếu có thu nhập cao và còn trẻ (20-40 tuổi)
• Chất lượng dịch vụ từ cao đến rất cao, tùy theo gói dịch vụ mà bạn chi trả.
• Thời gian đợi ngắn.
• Được nằm phòng bệnh riêng, và có các bác sỹ trưởng khoa thăm khám.
• Có thể chia nhỏ hoặc bổ sung nội dung bảo hiểm tùy theo nhu cầu
• Nhược điểm:
• Không phải ai cũng được sử dụng.
• Có thể bị từ chối nếu bạn tham gia muộn, hoặc có bệnh nền xấu.
• Càng trẻ thì bạn đóng càng rẻ, tuy nhiên khi về già hoặc có bệnh nền thì chi phí bảo hiểm sẽ rất cao.
• Không bảo hiểm khi bạn thất nghiệp.
• Không bảo hiểm cho người trong gia đình.
• Khi tham gia lúc trẻ, thì lúc già ko quay trở lại bảo hiểm công được nữa.
• Bạn sẽ phải chi trả toàn bộ hóa đơn trước, sau đó bảo hiểm sẽ trả lại tiền cho bạn.
• Bạn thường sẽ phải chi trả 1 phần nhất định, phần còn lại bảo hiểm sẽ chi trả. Tỉ lệ, và con số tuyệt đối này phụ thuộc vào gói bảo hiểm và nội dung bảo hiểm của bạn.
• Ví dụ bạn sẽ phải trả tối thiểu là 300euro cho bất kì thăm khám nào, và tối đa là 3000 euro/năm.
• Bảo hiểm sẽ chi trả phần còn lại và tối đa là 90%, trừ khi bạn đã trả đủ phần 3000 euro/năm đã thỏa thuận kia.
• Bảo hiểm thất nghiệp dành cho người đi làm - Arbeitlosversicherung.
• Bảo hiểm thất nghiệp dùng để trả tiền cho bạn khi thất nghiệp
• Hàng tháng phí bảo hiểm sẽ được khấu trừ tự động theo thu nhập hàng tháng, tính theo mức thu nhập. Mức tối đa là 76,06 euro/tháng.
• Quyền lợi bảo hiểm được chi trả khi thất nghiệp là 67% tiền lương tháng trung bình của 12 tháng trước khi thất nghiệp nếu bạn có con, và 60% khi bạn không có con cái. Tối đa là 6900euro/tháng.
• Số tiền này sẽ phải đóng thuế và các loại bảo hiểm khác như thu nhập bình thường.
• Bảo hiểm hưu trí - Rentenversicherung
• Đây là khoản đóng góp bảo hiểm lớn nhất trong số các loại bảo hiểm bắt buộc bạn phải đóng, khoảng 9,3% thu nhập. Nó có thể lên tới 678,90 euro/tháng khi đóng kịch khung, với mức thu nhập khoảng 7.000-7.300 euro/tháng.
• Thực tế, bạn sẽ phải đóng 18,6% thu nhập, nhưng khi đi làm thuê, chủ lao động sẽ phải chia sẻ một nửa trách nhiệm bảo hiểm với bạn. Khi bạn là chủ doanh nghiệp hoặc lao động tự do, bạn sẽ đóng một khoản tự nguyện, với mức 18,6%. Ví dụ bạn muốn đóng bảo hiểm trên mức thu nhập hàng tháng là 5000euro/tháng, thì bạn sẽ đóng 930euro/tháng cho riêng bảo hiểm này.
• Mức đóng bảo hiểm hàng tháng này cũng được tính theo thu nhập hàng tháng.
• Ngược lại với mức đóng khủng, thời gian đóng cực dài, có thể lên tới 45 năm, thì bạn sẽ chỉ nhận lại được một khoản tiền nhỏ, vào khoảng 53% thu nhập hàng tháng của bạn khi về hưu và sẽ dự kiến sẽ giảm thê thảm hơn trong tương lai. Nhìn chung là bạn gần như không thể trông chờ vào quỹ hưu trí để sống khi về già mà cần phải đầu tư, tích lũy cho bản thân trước khi quá muộn.
• Sau 5 năm đầu đi làm và đóng bảo hiểm, bạn sẽ bắt đầu có hưu trí, tuy nhiên, sẽ cực thấp nếu bạn nhận ngay.
• Trước khi đủ 5 năm, bạn có thể yêu cầu lấy lại tiền nếu không có ý định tiếp tục sống và làm việc ở Đức.
• Bảo hiểm chăm sóc dài hạn - Pflegeversicherung
• Mình thực sự không hiểu lắm về loại bảo hiểm này, nhìn chung là nó là loại chăm sóc dành cho người già, hoặc người bị tàn tật sau chấn thương.
• Mức đóng góp vào khoảng 3-3.4%, khấu trừ trực tiếp vào thu nhập hàng tháng.

Bảo hiểm tự nguyện

Thị trường bảo hiểm ở Đức phong phú nên cũng có khá nhiều loại bảo hiểm. Mình sẽ đưa ra một số bảo hiểm hữu ích mà mình nghiên cứu được, phần nào giúp các bạn hiểu và đưa ra lựa chọn theo nhu cầu của mình.

• Bảo hiểm trách nhiệm - privathaftpflichtversicherung
• Đây là một trong những loại bảo hiểm rẻ, thông dụng và hữu ích nhất mà bạn có thể mua.
• Bảo hiểm này chi trả khi bạn gây là thiệt hại cho người khác ngoài ý muốn. Có rất nhiều ví dụ mà bảo hiểm này sẽ chi trả:
• Bạn đến nhà người khác chơi và vô tình làm hỏng Tivi nhà họ.
• Bạn thuê nhà và vô tình làm hỏng cửa ra vào khi đóng quá mạnh hoặc gió quá to, khoan làm hỏng tường, đường điện, đường nước ...
• Bạn đi vắng và hệ thống nước nhà bạn bị hỏng, chảy nước ra và dột xuống nhà bên dưới.
• Mùa đông tuyết rơi, bạn không dọn phần lề đường đi bộ. Ai đó đi qua hoặc đạp xe qua và vấp ngã, phải điều trị.
• Gió to và bạn quên cuộn tấm mái che ban công lại, nó bị rách.
• Bạn làm mất chìa khóa và phải thay mới toàn bộ.
• Đi du lịch và gia đình bạn vô tình làm vỡ kính bàn uống nước.
• Và rất nhiều trường hợp khác
• Với mức đóng bảo hiểm chỉ vào khoảng 5euro/tháng, bạn hoàn toàn yên tâm trước những rủi ro này.
• Bảo hiểm xe ô tô - Autoversicherung
• Đây là loại bảo hiểm bắt buộc khi bạn sở hữu xe ô tô ở Đức. Tuy nhiên bạn chỉ bắt buộc phải mua phần bảo hiểm trách nhiệm, còn các mức khác là do nhu cầu của bạn.
• Về cơ bản có 3 mức:
• Mức trách nhiệm
• Mức bảo hiểm một phần - Teilkasko
• Mức bảo hiểm toàn phần - Vollkasko
• Thông thường, với xe cũ, bạn chỉ cần mua Teilkasko. Mức bảo hiểm này sẽ chi trả khi bạn gây tai nạn với người khác. Bảo hiểm sẽ chi trả cho thiệt hại bạn gây ra với người khác. Bạn phải tự xử lí phần thiệt hại của chính mình.
• Với xe mới, đắt tiền hơn, bạn có thể cân nhắc mua Vollkasko. Mức bảo hiểm này sẽ chi trả cho cả xe của bạn ngay cả khi bạn là người gây ra tai nạn. Đương nhiên mức này sẽ đắt đỏ hơn rất nhiều.
• Hồ sơ của bạn sẽ quyết định bạn đóng bao nhiêu tiền bảo hiểm. Ở Đức, hệ số SF - Schadenfreiheit sẽ là thang điểm đánh giá rủi ro của bạn. Bạn bắt đầu với SF1/2 khi lần đầu mua bảo hiểm. Điểm số tăng dần khi hãng bảo hiểm của bạn không phải chi trả tiền bảo hiểm cho tai nạn bạn gây ra. Và ngược lại, giảm khi bạn gây ra tai nạn. Mức điểm càng cao, bạn càng được giảm nhiều tiền, và khi điểm bạn thấp, bạn sẽ phải đóng nhiều hơn.
• Bảo hiểm răng - Zahnzusatzversicherung
• Sau 18 tuổi, bạn sẽ chỉ được bảo hiểm chi trả một phần hoặc không được chi trả cho các vấn đề về răng.
• Bảo hiểm răng sẽ giúp bạn chi trả các hóa đơn này theo các gói tùy chọn.
• Khi bạn còn trẻ, 20-30 tuổi, chi phí khá rẻ, vào khoảng 10 euro/tháng. Tuy nhiên, khi bạn lớn tuổi hơn, mức phí này cũng sẽ tăng, và có thể lên tới 50-60euro/tháng.
• Bảo hiểm cũng sẽ chi trả hóa đơn làm sạch răng cho bạn, ở VN gọi là "lấy cao răng", tuy nhiên thực tế thì ở Đức họ làm kĩ hơn nhiều. Chi phí làm sạch răng vào khoảng 100euro/lần, và 1 năm nên làm 2 lần. Do đó, thực tế tiền đóng bảo hiểm cũng khá rẻ vì bạn sẽ không phải trả khoản này nữa. 
• Bảo hiểm hưu trí tự nguyện - Zusatzrentenversicherung / Private rentenversicherung
• Bảo hiểm này ra đời nhằm giải quyết nhược điểm của bảo hiểm hưu trí công, đó là chi trả rẻ mạt, không đảm bảo chất lượng cuộc sống trước hưu trí sau khi nghỉ hưu.
• Tùy vào khả năng tài chính của bản thân, mục tiêu tài chính trong tương lai (khi về hưu) mà bạn sẽ quyết định đóng bao nhiêu mỗi tháng. Giả sử bạn muốn có thêm khoảng 1000euro/tháng, thì khả năng bạn sẽ phải đóng khoảng 255euro/tháng với người 30 tuổi, hoặc 575euro/tháng với người 45 tuổi. Đóng càng nhiều thì đương nhiên nhận được càng nhiều khi về hưu.
• Đương nhiên khoản chi trả này cho bạn khi về hưu cũng sẽ bị tính thuế thu nhập và các khoản đóng góp bắt buộc như bình thường.
• Hãy gặp các chuyên gia tài chính để được tư vấn một cách cụ thể hơn.
• Bảo hiểm luật pháp - Rechtsschutzversicherung
• Bảo hiểm này sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi của mình trước những mâu thuẫn pháp lý phát sinh trong cuộc sống.
• Về cơ bản có 4 loại bảo hiểm pháp lý:
• Giao thông (Vehkehr): Khi bạn xảy ra mâu thuẫn quyền lợi liên quan đến các vấn đề khi giao thông trên đường.
• Việc làm (Berufs): Khi bạn có mâu thuẫn quyền lợi với sếp hoặc đồng nghiệp.
• Nhà ở (Wohn): Khi bạn có mâu thuẫn với hàng xóm, chủ nhà.
• Cá nhân (Privat): Khi bạn có mâu thuẫn trong các mối quan hệ cá nhân, ví dụ như với bạn bè, hàng xóm, mua bán ... 
• Do liên quan đến pháp lý, mình cũng phải xài đến bao giờ nên khó có thể đưa ra thông tin chính xác. Các bạn nên tự tìm hiểu thêm hoặc qua các chuyên gia tư vấn bảo hiểm.
• Bảo hiểm du lịch - Reisenversicherung
• Bảo hiểm này bảo vệ bạn khi đi du lịch. Về cơ bản chia làm 4 lợi ích có thể mua chung hoặc riêng lẻ:
• Đau ốm (kranken): Nếu bạn gặp tai nạn, đau ốm, sinh nở trong thời gian đi du lịch, bạn sẽ được hỗ trợ về mặt y tế, di chuyển, chi phí khám chữa bệnh. Bảo hiểm y tế của bạn sẽ không hỗ trợ nếu bạn không ở trong nước Đức.
• Hành lý: Nếu bạn bị mất hành lí có giá trị
• Hủy chuyến bay: Nếu bạn bị hủy chuyến, hoặc chuyến bay hết vé phải lùi ngày bay.
• Hủy chuyến đi: Do bạn ốm, bạn tại nạn hoặc lí do bất khả kháng.
• Mình cảm thấy mua cái bảo hiểm y tế du lịch nước ngoài là đủ (Auslandsreisekrankenversicherung). Mua theo năm luôn, cho cả gia đình, khoảng 20eur/năm. Rẻ bèo.

Ngoài những bảo hiểm này ra, còn vô số các bảo hiểm khác mà bạn cũng có thể cần phải mua hoặc quan tâm như:

• Bảo hiểm Drone khi bạn sở hữu drone theo một kích cỡ nhất định
• Bảo hiểm tai nạn (Unfallsversicherung)
• Bảo hiểm nhân thọ (Risikolebensversicherung)
• Bảo hiểm cho chó/mèo (Hunde/Katzenversicherung)

Nhìn chung là bạn sẽ phải nhìn túi tiền, đánh giá rủi ro của bạn thân để lựa chọn bảo hiểm mà bạn sẽ cần mua, nên mua. Cũng ko cần thiết phải mua tất cả, nhưng cũng ko nên ko mua gì cả. Hãy là người tiêu dùng thông thái.

Chúc các bạn an yên, không phải claim bất cứ bảo hiểm gì.

Thuê nhà ở Đức

Tỉ lệ sở hữu nhà của các hộ gia đình ở Đức là khá thấp, vào khoảng 49.5% (2021). Do đó, cứ 2 hộ gia đình thì có 1 hộ là ở nhà đi thuê. Hiện tại ở Đức có khoảng hơn 40 triệu hộ gia đình, với cơ cấu trung bình là 2 người/hộ. Đồng nghĩa với việc khoảng hơn 40 triệu người đang ở trong 1 căn hộ cho thuê.

Vì sao bạn cần một căn hộ?

Trước hết, cần phải nói là tại sao bạn lại cần thuê nhà ở Đức.

• Bạn cần một nơi để ở
• Bạn cần đăng kí hộ khẩu thường trú
• Bạn cần nơi để nhận thư

Đương nhiên là bạn cần một nơi để về sau một ngày hoan hỉ với đồng nghiệp, hết mình với chúng bạn. Cái này chắc không cần phải nói nhiều.

Sau khi đến Đức dưới dạng visa dài hạn (định cư, học tập), bạn sẽ cần phải trình diện chính quyền Đức - Bürgerbüro - hay nôm na gọi là ủy ban nhân dân Quận của nơi bạn sống trong vòng 2 tuần kể từ ngày nhập cảnh. Giấy tờ này gọi là Meldebescheinigung, cũng thường được gọi là Anmeldung, nó tương đương với việc đăng kí hộ khẩu thường trú. Để làm thủ tục này, bạn cần địa chỉ của nơi bạn sống. Bạn không thể dùng địa chỉ công ty hay trường học của bạn để đăng kí giấy tờ này. Tuy nhiên, nếu chủ lao động của bạn có nhà để cho bạn ở, bạn thuê hoặc thậm chí thuê luôn nhà giúp bạn (có thể là trong thời gian đầu, từ 3 tháng đến 1 năm) thì đó quả là một may mắn lớn.

Cụ thể, khi trình diện Bürgerbüro, bạn cần mang theo:

- Hộ chiếu có dán thị thực của bạn

- Hợp đồng thuê nhà có chữ kí của chủ nhà (Mietvertrag)

- Xác nhận của chủ nhà có tên của bạn và chữ kí của chủ nhà (Vermieterbescheinigung hoặc Wohnungsgeberbestätigung)

- Có thể bạn sẽ phải nộp cả bằng chứng việc chuyển tiền thuê nhà (Zahlungnachweis)

Bạn có thể sẽ cần đặt lịch hẹn để gặp họ, tuy nhiên cũng có nơi thì có thể trực tiếp đến thẳng văn phòng để yêu cầu được nộp những giấy tờ này. Từ khi có dịch Coronavirus, các cơ quan hành chính của Đức đã chuyển dần sang đặt lịch qua internet, thường là trên website của thành phố, thị trấn. Ví dụ tôi ở Feldkirchen thì lên https://feldkirchen.de là sẽ nhanh chóng tìm được được link đến trang đặt lịch hẹn. Những website này cũng sẽ có ích cho bạn với rất nhiều thông tin và thủ tục khác mà có thể bạn sẽ cần sau này.

Một lí do nữa mà bạn sẽ cần một địa chỉ cho bản thân mình, đó là văn hóa ở Đức là sử dụng thư giấy. Đây là phương tiện chủ yếu và chính thức khi bạn nhận được một thông báo nào đó từ các cơ quan hành chính cũng như các cơ sở tư nhân. Ví dụ như sau khi bạn làm thủ tục trình diện lần đầu với chính quyền, sau vài ngày bạn sẽ nhận được:

- Thư xác nhận bạn đã trở thành người dân sinh sống ở Đức, và được cấp một MÃ SỐ ĐỊNH DANH - persönliche identifikationsnummer. Mã số này bạn cần cất giữ cẩn thận vì sẽ sử dụng trong nhiều hồ sơ như khai thuế thu nhập cá nhân hàng năm, hoặc đăng kí bảo hiểm.

- Rundfunkbeitrag - thư đăng kí trả tiền phát sóng. Tất cả các hộ gia đình ở Đức đều sẽ phải đóng khoản phí này, vào khoảng 220,32 euro/năm. Bạn có thể đóng theo mỗi 3 tháng (55,08 euro), theo mỗi 6 tháng (110,16 euro), hoặc theo năm. Bạn không dùng radio hay TV thì cũng vẫn phải đóng khoản này, không cần phải suy nghĩ nhiều, bất kể bạn là người nhập cư hay người Đức gốc. Tuy nhiên, nếu nơi bạn sống là WG (sống tập thể trong 1 căn hộ, căn nhà), thì chủ nhà có thể chia sẻ mã số Rundfunk của họ cho bạn, để bạn trả lời lại lá thư mà bạn nhận được. Bạn sẽ không phải đóng (hoặc sẽ phải chia sẻ số tiền này) cho tới khi bạn chuyển ra khỏi nơi ở đó và đến một nơi khác, đăng kí Meldebescheinigung ở đó. Bỏ qua thư này chắc chắn bạn sẽ gặp rắc rối với các tráp đòi nợ.

Và còn rất nhiều những lá thư quan trọng khác mà bạn sẽ nhận được trong thời gian sống ở Đức, như các hợp đồng điện, bảo hiểm, internet, các xác nhận từ dịch vụ bạn đăng kí, giấy báo của chính quyền về việc bạn cần làm, giấy báo nộp phạt vi phạm giao thông, giấy của tòa án nếu bạn vướng phải vụ việc gì ... tất cả đều qua thư. Nếu một ngày bạn nhận được cuộc gọi điện thoại hay email rằng bạn đã bị tòa án truy tố vì vấn đề gì đó và phải nộp phạt trước khi gặp rắc rối ... bạn đừng vội tin cho tới khi nhận được thư trong hòm thư của bạn. 99% các vấn đề liên quan đến pháp luật, quy định đều sẽ qua thư. Nhớ ghi tên của mình lên hòm thư.

Tìm nhà cho thuê như thế nào?

Quay trở lại vấn đề thuê nhà, do nhu cầu lớn, thị trường thuê và cho thuê nhà ở Đức khá sôi động. Dạng nhà cho thuê cũng đa dạng như: cho thuê cả căn nhà, cho thuê căn hộ, hoặc cho thuê 1 phòng trong 1 căn hộ. Một số kênh uy tín để bạn có thể tìm cho mình một nơi chốn cho riêng mình có thế coi là nhà:

- https://www.immobilienscout24.de/

- https://www.wg-gesucht.de/

- Các mạng xã hội, nhóm chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Tuy nhiên bạn nên cảnh giác với kênh thông tin này. Thật ra bạn nên cảnh giác với tất cả các kênh thông tin vì lừa đảo rất nhiều.

Rủng rỉnh hơn bạn có thể tìm những căn đã có sẵn nội thất nhưng giá sẽ rất chát.  Bù lại bạn sẽ không phải sắm sửa thêm gì.

Bản thân mình đã 3 lần tìm nhà và chuyển nhà ở München.

- Lần đầu là 2018, tìm một căn 2 phòng, đủ rộng để đón vợ con sang. Giá tiền tầm 1000-1200 euro/tháng.

- Lần thứ hai là 2019, sau khi vợ mình đã tìm được việc làm ở München, có thể chi trả cho một căn lớn hơn để con ngủ riêng, 3 phòng, giá tầm 1500-1800 euro/tháng.

- Lần thứ ba là 2021, sau khi 2 vợ chồng đã có thu nhập tốt và ổn định, đồng thời do dịch Corona hoành hành 1 thời gian dài, phải ở nhà quá nhiều, cần phòng để làm việc tại nhà, nên tìm kiếm 1 căn nhà nhiều phòng cho hobby cá nhân. Giá tầm 1800-2200 euro/tháng.

Các bước để thuê nhà

Chuẩn bị

• Bạn sẽ cần giấy tờ cá nhân như hộ chiếu và thị thực dài hạn. Khi giấy phép cư trú của bạn quá ngắn, đó có thể là một điểm trừ.
• Bạn sẽ cần hợp đồng lao động dài hạn.
• Hợp đồng có thời hạn cũng sẽ là một điểm trừ lớn. Tốt nhất là hợp đồng vô thời hạn.
• Nếu bạn vẫn đang trong thời gian thử việc, đó cũng là một điểm trừ lớn nữa.
• Bảng lương 3 tháng. Bảng lương là Abrechnung bạn nhận được hàng tháng từ công ty, thông báo về các khoản bạn nhận được, bạn phải đóng như thuế, và các loại bảo hiểm. Đương nhiên bảng lương quá thấp cũng sẽ làm hồ sơ của bạn xấu đi trong mắt chủ nhà, nhưng quá cao cũng không có nghĩa là hồ sơ bạn đẹp hơn vì chủ nhà đâu có nhận thêm tiền từ lương tháng của bạn.
• Lý lịch cá nhân - Mieterselbstauskunft. Các chủ nhà sẽ thường yêu cầu giấy này để lấy các thông tin cá nhân của bạn.
• SCHUFA - điểm tín dụng của bạn. Một số chủ nhà sẽ yêu cầu giấy này. Bạn có thể xin giấy này miễn phí. Có thể tìm kiếm với từ khóa: "SCHUFA auskunft". Không có cũng chẳng sao.
• Một vài mẫu thư đặt hẹn xem nhà. Sẽ dùng ở 1 bước bên dưới.

Tìm hiểu giá thuê nhà

Giá thuê nhà phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng tiền trả hàng tháng luôn cấu thành bởi 2 yếu tố cơ bản theo công thức:

Warm Miete = Kalt Miete + Nebenkosten

Trong đó 

• Kalt Miete là tiền thuê căn nhà/căn hộ/phòng riêng đó.
• Nebenkosten là tiền trả cho các phụ phí như phí thu gom rác, cắt cỏ chung, trông coi dãy nhà chung, phí đèn hành lang, thang máy ... 
• Nebenkosten cũng thường bao gồm cả tiền nước lạnh, nước nóng, sưởi. Tuy nhiên một số nơi cũng có thể sẽ tính riêng theo hóa đơn.
• Nếu thuê dạng WG, thông thường thì tiền điện, tiền internet sẽ bao gồm luôn trong Nebenkosten, nhưng khi bạn tự đứng tên thuê nhà/căn hộ cho riêng mình, bạn sẽ phải tự tìm đến các đơn vị cung cấp điện, internet để làm hợp đồng và tự trả tiền.

Ngoài các khoản trên, nếu bạn có sử dụng ga-ra, chỗ đỗ xe, bạn có thể sẽ phải trả thêm 1 khoản thông thường là khoảng 50-70 euro/chỗ/tháng. Bạn cũng có thể cho người khác thuê lại chỗ này nếu không sử dụng.

Nếu căn bạn thuê có sẵn đồ đạc như bếp, giường, tủ, bàn, ghế, TV, đôi khi bạn cũng sẽ phải chi trả cho một khoản tiền để thuê lại nếu không muốn mua lại. Cái này là thỏa thuận giữa bạn với chủ nhà.

Giá thuê nhà phụ thuộc vào một số yếu tố chính:

• Thành phố nơi bạn sống. Ví dụ như ở München, Frankfurt am Main, Hamburg ... thì chi phí thuê nhà sẽ rất tốn kém và chiếm phần không nhỏ trong chi phí hàng tháng của bạn. Nếu bạn ở thành phố nhỏ, hoặc làng nhỏ thì sẽ tiết kiệm được một khoản tương đối.
• Khoảng cách từ nhà đến trung tâm thành phố. Bạn ở càng xa trung tâm, giá thuê đương nhiên càng rẻ.
• Khoảng cách từ nhà đến bến Bus, U-bahn, S-bahn gần nhất. Gần những nơi này, dù ồn ào, đông đúc, nhưng bù lại do cực kì tiện đi lại nên thường sẽ đắt đỏ hơn.
• Chất lượng ngôi nhà. Nhà mới hoặc vừa được tu bổ thì sẽ có giá cao hơn là một căn cũ hơn. Ở Đức, người ta cho thuê các căn 100 tuổi là bình thường. Tuy nhiên, bù lại việc giá thuê thấp hơn, bạn có thể sẽ phải trả nhiều tiền cho sưởi và nước nóng hơn cho trang thiết bị, cơ sở hạ tầng căn nhà đã cũ.
• Sự ổn định của bạn. Thông thường, mỗi khi người thuê cũ chuyển ra, người thuê mới sẽ phải trả một cái giá cao hơn giá người trước thuê cho cùng 1 căn hộ. Lí do là khi chủ nhà thường sẽ không tăng giá nhà, hoặc tăng rất ít mỗi lần tăng, do đó sau nhiều năm, giá bạn phải trả cho căn hộ bạn đang thuê sẽ thấp hơn mặt bằng chung tại chính khu vực bạn đang thuê. Ví dụ như bạn mình, hàng tháng trả chỉ có 800 euro cho một căn 2 phòng, mỗi 3 năm lại tăng khoảng 30-50euro. Trong khi một căn tương tự sẽ phải trả khoảng 1000-1200eur/tháng.

Tiêu chí tìm kiếm

• Bạn lên các website để tìm kiếm căn hộ mà mình mong muốn. Có thể theo tiêu chí về kiểu loại, số phòng, diện tích, địa điểm và số tiền bạn chấp nhận bỏ ra.
• Về kiểu loại, bạn có thể chọn 
• toàn bộ căn nhà - Haus. Phù hợp với hộ gia đình thu nhập rủng rỉnh
• căn hộ riêng biệt - Wohnung. Phù hợp hộ gia đình nhỏ, 1-4 thành viên
• phòng riêng trong căn hộ lớn - WG/wohngemeinschaft. Phù hợp với cá nhân hoặc cặp đôi có thu nhập thấp, muốn tiết kiệm chi phí hoặc không mấy khi ở nhà.
• Về số phòng thì tùy theo nhu cầu. Ở Đức thì Bếp và nhà vệ sinh không được tính là phòng. Phòng khách, phòng ngủ, phòng làm việc thì được tính là phòng. Ví dụ căn hộ 3 phòng thì thường là 1 phòng khách, 2 phòng ngủ, 1 bếp và 1 nhà vệ sinh nhỏ và 1 nhà tắm lớn.
• Ngoài ra, nên lưu ý về ngày được/phải chuyển vào ở, đã có sẵn bếp hay bạn sẽ phải tự mua, có phải sơn sửa gì trước khi chuyển vào không, tiền phụ phí ngoài - Nebenkosten, và số tiền đặt cọc/bảo lãnh trách nhiệm (Kaution) phải nộp cho chủ nhà (thường là 2-3 tháng tiền thuê nhà). Bạn sẽ nhận lại tiền Kaution sau khi chuyển ra (cũng có thể là 6-12 tháng sau khi chuyển ra).
• Ban đầu, khi tìm kiếm, bạn có thể sẽ tìm thấy một số tin quảng cáo cho căn hộ đẹp như mơ và giá thuê cũng như mơ. Đừng vội mừng vì khả năng cao là lừa đảo. Ví dụ ở München, sẽ rất vô lí nếu bạn có thể tim được 1 căn 2 phòng mới cóng, full đồ với giá 600 euro/tháng. Hãy bỏ qua nó ngay khi nhìn thấy. Ở đời miếng bánh ngon ko dễ đến thế đâu. Ngoài ra, cách nhận biết lừa đảo tương đối dễ là họ sẽ nói rằng "tôi hiện đang không ở Đức, do đó tôi sẽ nhờ bên thứ 3 đưa cho bạn chìa khóa sau khi bạn chuyển tiền thuê tháng đầu cho tôi". KHÔNG BAO GIỜ CHUYỂN TIỀN CHO AI nếu bạn chưa từng gặp họ, chưa bước vào căn nhà họ muốn cho thuê, và chưa kí hợp đồng.

Liên hệ chủ nhà

• Sau khi tìm được căn hộ yêu thích, bạn hãy tìm cách liên lạc với chủ nhà hoặc người đại diện cho chủ nhà, thường là gọi điện thoại hoặc e-mail.
• Khi liên lạc với chủ nhà, bạn sẽ cần một lịch hẹn để đến xem nhà (Besichtigungstermin). Đối với những căn hộ nhỏ, ở các thành phố lớn như München, Frankfurt, Hamburg, Berlin ... để có được một lịch hẹn xem nhà có thể sẽ rất gian nan. Như mình, hồi 2018, muốn tìm thuê một căn 2 phòng giá 1000-1200 là vô cùng gian nan, phải đấu chọi với hàng trăm người khác mỗi khi đăng kí xem nhà, thuê nhà. Bạn sẽ không bất ngờ thì cùng ngày có hàng chục người khác cũng xếp hàng giống bạn, bạn sẽ thấy cơ hội của mình mong manh thế nào. Phần lớn là mình rớt ở vòng xin cuộc hẹn. Họ sẽ không trả lời mình, hoặc nói rằng lịch xem nhà đã kín.
• Để tăng độ tin cậy và cơ hội được đi xem nhà, một số website tìm kiếm căn hộ sẽ cho phép bạn tạo hồ sơ, đăng tải hợp đồng lao động, SCHUFA (điểm tín dụng của bạn), và nhiều giấy tờ khác để tăng độ tin cậy. Bạn thậm chí có thể nạp tiền trở thành Premium member.
• Khi bạn tìm thuê những căn nhỏ, bạn sẽ gặp nhiều khó khăn do phần lớn người ta cũng sẽ tìm những căn 1-3 phòng. Nhưng khi bạn tìm những căn 4 phòng, hoặc thậm chí là Haus, bạn sẽ cảm thấy dễ thở hơn vì gần như rất ít người có thể chi trả được nhiều đến vậy.

Đi xem nhà

• Khi bạn đã may mắn có được một cái hẹn tới xem nhà, bạn đã thành công bước đầu tiên. Ít nhất là đã vượt qua rất rất nhiều người để tiến được đến bước này. Bạn sẽ cần mang theo những hồ sơ bạn đã chuẩn bị, chỉ cần là bản photo copy thôi. Khi xem nhà, bạn cần lưu ý:
• Xem trước hình ảnh của căn hộ trên tin quảng cáo. Cố gắng để ý các chi tiết của căn hộ như các phòng, thiết kế của căn hộ (Grundriss), chú ý các căn phòng có tường bị vát do ở tầng áp mái.
• Đọc kĩ các mô tả của căn hộ, đôi khi họ sẽ nói về các vấn đề đang tồn tại của căn hộ.
• Xem trên bản đồ xem nơi đó có tiện đi lại, gần bến bus, U-bahn, S-bahn, có chỗ đỗ xe, có gần siêu thị, công viên? Hàng xóm trông như thế nào.
• Khi đến xem nhà, nhớ kiểm tra:
• Đường điện: bật tắt nhiều lần tất cả các bóng đèn. Thử tất cả những gì bạn có thể thử, kể cả bếp, tủ lạnh ... kiểm tra hệ thống cầu dao. Thường thì mỗi phòng sẽ có 1 cầu dao, máy rửa bát, bếp điện cũng sẽ có cầu dao riêng. Ngoài ra cũng sẽ có cầu dao tổng. Bạn cần biết chúng, trước là để kiểm tra chất lượng đường điện, sau là sau này sẽ cần để xử lí vấn đề điện trong nhà.
• Đường nước: xả nước to, nhỏ ở tất cả các bồn cầu, bồn rửa, vòi nước. Nhớ kiểm trả xem những thiết bị đó có vệ sinh sạch sẽ không, có thoát nước tốt không, bởi sau này, bạn sẽ là người sử dụng, và sẽ là người phải dọn dẹp, sửa chữa chúng trước khi chuyển ra khỏi căn hộ đó.
• Kiểm tra tất cả các tường, trần nhà xem có vết nứt, hay chất lượng sơn, bởi bạn cũng sẽ phải xử lí chúng trước khi chuyển ra đấy. Nếu tường sơn không đều, bạn cũng sẽ phải chỉ ra cho chủ nhà ngay.
• Kiểm tra chất lượng mặt sàn, nếu có vết xước lớn cũng cần chỉ ra sớm.
• Kiểm tra tất cả các cửa ra vào, cửa sổ và rèm cửa sổ. Hãy thử đóng, mở, khóa, mở hé trên, và đóng mở rèm hết cỡ.
• Kiểm tra đường Internet. Hỏi chủ nhà xem internet sẽ được kết nối, lắp đặt như thế nào. Ở Đức sẽ có 2 loại: Kabel, và DSL. DSL thì tối đa là 250mbps, còn Kabel thì có thể tới Gigabit. Mỗi loại cũng sẽ có cách kết nối khác nhau, đầu thu phát khác nhau (Router).
• Tầng hầm để đồ - Keller. Tất cả các căn hộ ở Đức đều có một phòng riêng để cất đồ ít dùng ở tầng hầm. Khi đi thuê nhà, bạn sẽ không phải trả thêm phí cho phòng riêng này. Tuy nhiên, nếu bạn thuê theo dạng WG, có thể bạn sẽ phải thương lượng với chủ nhà và những người ở cùng mình vì sẽ chỉ có 1 phòng cho tất cả.
• Đi xem nhà là lần đầu ra mắt chủ nhà, nhưng cũng là lúc bạn tìm hiểu về chủ nhà cũng như ngôi nhà. Bạn sẽ trả tiền cho nó hàng tháng, một khoản khá lớn, và sẽ khá chua xót nếu bạn đặt bút kí mà lại bỏ sót điều gì đó đáng tiếc. Bạn sẽ hậm hực suốt thời gian đi thuê. Bạn nên đặt càng nhiều câu hỏi cho chủ nhà càng tốt, như căn này xây lâu chưa, lần cuối tu sửa (renoviert) là bao giờ, người thuê cũ là ai, tại sao họ lại chuyển ra, có vấn đề gì với hàng xóm không...
• Nếu có người thuê cũ ở đó, bạn có thể nói chuyện với họ để tìm hiểu về căn hộ và chủ nhà, cũng như các vấn đề cần quan tâm khác.
• Bạn cũng có thể thương lượng trực tiếp với người đang thuê về việc mua lại đồ trong nhà. Đa phần họ sẽ đề lại hầu như toàn bộ đồ đạc, hoặc ít nhất là cái bếp. Khoản tiền này gọi là tiền Ablösung. Bạn cần nhà, nhưng cũng cần tiền, không nên phung phí vào những thứ bạn không cần.
• Bạn sẽ cần trao đổi với họ về ngày bạn có thể chuyển vào ở. Thường thì họ sẽ muốn bạn chuyển vào càng sớm càng tốt. Nếu đang có người đang thuê thì sẽ là ngay sau khi chủ nhà nhận lại nhà (đã tu sửa, tân trang lại) sau khi chuyển ra. Tuy nhiên, nếu do bạn cũng cần phải hoàn thành trách nhiệm với căn hộ bạn đang sống, thì bạn có thể thương lượng với chủ nhà về ngày chuyển vào. Ví dụ là họ muốn bạn chuyển vào từ đầu tháng 5, nhưng bạn phải tới tháng 6 mới kết thúc hợp đồng với nhà cũ, và cần khoảng 2 tuần để chuyển dần đồ vào căn hộ mới, do đó bạn có thể thương lượng:
• Xin chuyển vào từ tháng 6
• Hoặc xin chuyển vào từ giữa tháng 5
• Với chủ nhà tốt bụng, họ sẽ cho bạn chuyển vào ở chính thức từ đầu tháng 6, và giao chìa khóa cho bạn từ giữa tháng 5 để bạn có thể chuyển dần đồ vào. Ít nhất 2 chủ nhà của mình đã hỗ trợ như vậy.
• Còn nếu không được, bạn sẽ phải trả tiền từ đầu tháng 5, nghĩa là vừa trả tiền cho nhà bạn đang ở, và cho căn hộ mới cùng lúc. Điều này cũng là bình thường khi đi thuê nhà mới, có điều là bạn giảm được bao nhiêu thì giảm thôi.
• Bạn sẽ cần trao đổi phương thức liên lạc với chủ nhà, đều có thể liên hệ họ khi có câu hỏi, hoặc để họ gửi hợp đồng nếu họ đồng ý cho bạn thuê.

Kí kết hợp đồng

• Khi nhận được hợp đồng, hãy đọc nó thật kĩ. Họ có thể nói rằng, hợp đồng này cũng không có gì đặc biệt đâu, giống như các chủ khác thôi, nhưng ai cũng sẽ gài các điều khoản nào đó vào hợp đồng. Hãy đảm bảo quyền lợi của mình. Ngoài ra, hãy đàm phán đề có được hợp đồng vô thời hạn (unbefristet Mietvertrag), cùng với giảm thiểu các điều khoản liên quan đến tăng giá nhà hoặc kết thúc hợp đồng (Kündigen) mà có lợi cho chủ nhà. Một số chủ nhà cũng sẽ gài điều khoản buộc bạn phải tu sửa căn nhà cho họ theo thời gian (Schönheit). Nó không phải trách nhiệm bạn phải tuân theo khi sử dụng nó mà thuộc về chủ nhà. Hãy tránh các chi phí, trách nhiệm này.
• Hợp đồng nhà luôn đi kèm với quy định của căn nhà (Hausordnung). Bạn cũng cần phải đọc kĩ, tránh những cam kết bất lợi không phù hợp.
• Do đóng tiền nhà là việc làm hàng tháng, thường bạn sẽ phải hoàn thành trách nhiệm này trong 3 ngày làm việc đầu tiên của tháng, hoặc sẽ phải gánh một số vấn đề về pháp luật, như nhận 1 cái Mahnung. Để tránh việc này, hãy thỏa thuận về việc chuyển tiền tự động (Dauerueberweisung)
• Ngày đi kí hợp đồng, bạn cũng cần phải hỏi trước chủ nhà về việc phương thức thanh toán. Một số chủ nhà sẽ muốn thanh toán các trách nhiệm ngay buổi kí kết, ví dụ như tiền Kaution, tiền nhà tháng đầu tiên hoặc tiền Ablösung. Hãy hỏi xem họ muốn tiền mặt hay chuyển khoản. Nếu là tiền mặt thì bạn cần phải lấy hóa đơn (Quitung) từ họ để có xác nhận về việc đã thanh toán.
• Ngày kí hợp đồng cũng là lúc bạn cần chỉ ra chính xác những tồn tại trong căn nhà mà lần trước đi xem bạn đã lưu ý. Hay lưu lại những vấn đề đó với chủ nhà bằng văn bản. Khi giao nhận nhà, hay bên sẽ phải kí kết một biên bản giao nhận với nội dung giao nhận và tình trạng của những nội dung đó (Wohnungsübergabeprotokoll). Đương nhiên chủ nhà sẽ muốn ghi càng ngắn gọn càng tốt, vì nếu không có lưu ý gì nghĩa là căn hộ của họ giao cho bạn là trong tình trạng hoàn hảo, và họ sẽ được nhận lại nó đúng như vậy. Do vậy, bạn đưa vào càng chi tiết thì càng tốt, trừ khi chủ nhà muốn sửa nó giúp bạn. Tuy nhiên vẫn cứ viết lại rõ ràng. Giấy trắng mực đen có kí kết không suông mồm được. Một số chủ nhà cẩn thận cũng sẽ chụp ảnh lại hiện trạng căn nhà, và đương nhiên là bạn cũng có thể làm điều đó cùng lúc.
• Khi bàn giao trong Wohnungsübergabeprotokoll cũng sẽ lưu lại số công tơ điện, nước nóng và sưởi. Hãy chụp ảnh lại tất cả các công tơ, rõ nét mã số công tơ và số công tơ tại thời điểm hiện tại.
• Yêu cầu chủ nhà viết giấy Vermieterbescheinigung hoặc Wohnungsgeberbestätigung
• Nhận một bản hợp đồng, quy định nhà, một bản Protokoll, chìa khóa và hoàn tất.

Việc cần làm sau khi kí hợp đồng

Sau khi hoàn thành việc kí hợp đồng thuê nhà mới, bạn sẽ có vô số việc phải bắt tay vào làm:

• Thông báo với chủ nhà hiện tại về việc bạn chuyển đi. Hãy thương lượng một thời gian phù hợp và cam kết hỗ trợ chủ nhà tìm người thuê mới.
• Lên kế hoạch tu sửa nhà cũ trước khi chuyển ra. Tốt nhất là nếu có thể, hãy mời chủ nhà tới xem căn hộ và để họ nói xem họ cần gì. Thông thường, bạn sẽ phải sơn lại tường (màu trắng), cọ rửa nhà bếp, nhà vệ sinh, và trám lại toàn bộ các vết xước trên tường.
• Đăng kí đơn vị cung cấp điện. Bạn có thể lên Check24.de để tìm một đơn vị cung cấp điện cho địa chỉ nhà bạn. Cứ lấy đơn vị nào giá rẻ, lâu dài, rõ ràng rành mạch và được review tốt. Nếu bạn đang có một hợp đồng điện, hay thông báo với đơn vị đó về việc bạn chuyển đi. Họ sẽ hướng dẫn thêm.
• Đăng kí đơn vị cung cấp Internet. Cũng check24.de mà xem thôi. Thường thì Check24 sẽ có cả phiếu giảm giá (Rabatt) cho bạn khi đăng kí mới. 
• Trong trường hợp bạn đã có đơn vị cung cấp internet ở nơi ở cũ và hợp đồng vẫn còn hiệu lực, hãy liên hệ xem họ có cung cấp Internet ở nơi cũ không. Nếu không, bạn được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng vào tìm nhà cung cấp mới. Nếu có, hãy thông báo với họ ngày họ có thể đến cài đặt Internet cho bạn. Hãy xem trước xem đó là Kabelanschluss hay DSL vì thông tin này rất quan trọng với họ.
• Lên kế hoạch chuyển đồ vào nhà mới.
• Bắt tay vào lắp đặt các thiết bị quan trọng mà nhà chưa có:
• Đèn. Thường sau khi chuyển ra, đèn sẽ được người thuê nhà trước tháo đi hết vì chúng thường có giá trị sử dụng lại.
• Báo cháy. Bạn được quyền yêu cầu chủ nhà cung cấp thiết bị này mà không phải trả thêm phí. Đó là trách nhiệm của họ.
• Nếu phát hiện có gì cần tu sửa thêm, ví dụ như phát hiện mốc, ổ kiến, hư hỏng đường nước, đường điện ..., bạn có thể yêu cầu chủ nhà giải quyết, kể cả khi đã kí hợp đồng xong.
• Mua bảo hiểm trách nhiệm "Privathaftpflichtversicherung". Bảo hiểm này rất rẻ, nhưng giúp bạn rất nhiều khi có vấn đề với căn nhà. Hãy tìm hiểu thêm.
• Thay biển tên hòm thư, chuông.
• Trình diện Bürgerbüro tại địa phương mới để cập nhật lại hộ khẩu cũng như từ bỏ hộ khẩu cũ. Bạn có thể sẽ phải điền form trước khi đến cơ quan công quyền "Meldeschein"
• Cập nhật lại toàn bộ các đăng kí, hồ sơ, giấy tờ có liên quan đến địa chỉ. Bạn thậm chí sẽ phải cập nhật lại đăng kí xe.

Tìm nhà, chuyển nhà là việc mà cực tốn thời gian, công sức và vô số tiền bạc. Nếu bạn chuyển gần còn đỡ, chuyển sang thành phố khác thì đúng là điều chỉ nên làm 1 lần trong đời, trừ khi bạn sống 1 mình với tối thiểu đồ đạc mang theo.

Chúc bạn may mắn.